Leiar
Slepp journalisten laus!
Som journalist skal du vere nøktern og «objektiv». Nah. Fuck det.
Journalistikk kan vere kjedeleg. Presseetikk, kjeldekritikk og masse statistikk. Vi har korrekturlesarar, faktaboksar og masse masse sitatsjekk. Journalisten skal halde avstand. Verkelegheita skal inn i rammer.
Gonzo-journalistikken er det som skjer når nokon riv i stykker dei rammene.
Gonzo blei forma i USA på 1960- og -70-talet, og starta formelt med journalisten Hunter S. Thompson. I staden for å stå på trygg avstand og observere, kasta han seg inn i stoffet. Bokstaveleg talt. Tekstane hans var fulle av eg-form, overdrivingar og digresjonar. Det var journalistikk som skildra mykje meir av stemninga enn alt anna. Namnet Gonzo kjem av det heilt ville som kan skje.
I klassisk presseopplæring blir vi fortalt at journalisten skal vere ein fluge på veggen, fordi vi skal forklare ein sak frå ein nøytral, objektiv side. Gonzo seier: veggen er ikkje nøytral, og fluga er full av følelser.
Det spesielle med gonzo er ikkje berre at journalisten er til stades, men at journalistens blikk er sjølve motoren i teksten.
Vi lever i ei tid der formatet på det meste vi les er stramma til. Journalistikken blir stadig flinkare, men òg ryddigare. Alt som ikkje lar seg sitere fell ut, og det som følas ekte kan forsvinne.
Gonzo er eit forsøk på å ta noko av rotet tilbake.
Det er ein journalistikk som seier:
Eg var der.
Eg vart sjølv påverka.
Eg forstod kanskje mindre etterpå, men eg kjende meir.
Det betyr ikkje at alt er lov. Sanninga forsvinn ikkje berre fordi vi skriv «eg» i staden for «Universitas får opplyst at». Men gonzo tvingar oss til å vere ærlege om at vi alltid ser verda frå ein kropp, eit hovud, ein bakrus, ein politisk posisjon. Det usynlege perspektivet blir synleg.
Det er både ei fridomserklæring og ein risiko.
For kva skjer når vi opnar døra for eiga stemme? Når vi sluttar å late som om vi er usynlege, og heller innrømmer at vi påverkar alt vi ser? Når vi skriv oss sjølve inn i situasjonar vi kanskje eigentleg burde gått heim frå for lengst?
For studentjournalistar er det noko frigjerande med dette. Vi er like mykje del av miljøet vi skriv om som dei i studentmiljøet vi intervjuar. Å late som om vi kjem inn frå utsida er eigentleg mindre truverdig enn å innrømme at vi står midt i det. .Kva skjer når reporteren ikkje berre skriv om eit miljø, men let seg drage inn i det? Når vi blir kjend med dei brune barane i Oslo? Når vi prøvar oss på bingo? Når vi faktisk blir kjend med stortingspresidenten eller drar til Athen?
I denne utgåva av Magasinet har vi sluppet journalisten laus. Vi tester kor langt vi kan gå utan å miste etikken av syne.
Kanskje treng vi journalistar som vågar å vere litt meir menneske igjen
Gonzo handlar ikkje om å romantisere rus, kaos eller å sjå ned på andre som er annleis. Målet er å stelle seg i ein situasjon og vere nysgjerrig.
For kanskje er det nett der ei form for sanning ligg. Ikkje berre i kven som sa kva, men i kvifor vi så inderleg ville vere der då dei sa det.
Gonzo er ikkje objektivt. Det er heller ikkje livet vårt.
I dag lever vi i ei rar medietid. Politikarar spelar for kamera, kommentatorar er viktigare enn kjeldene, og publikum er lei av alt støyet.
Kanskje treng vi journalistar som vågar å vere litt meir menneske igjen. Som vågar å vise eigen tvil, samstundes som dei prøver å forstå verda rundt seg. Det har vi prøvd.
Vi kjem til å feile. Vi kjem til å overdrive. Vi kjem til å skrive for mykje om oss sjølve. Men kanskje er det nett det som er poenget: å vere ærleg om prosessen, ikkje berre resultatet.
Vi lovar ikkje eit objektivt større bilete på verda. Vi lovar berre at vi var der. At vi såg, høyrde, kjende, og at vi skreiv det slik det verkeleg var for oss.
Resten får du dømme.
